Kadavradan böbrek nakli, beyin ölümü gerçekleşmiş bir bireyden alınan bir böbreğin, kronik böbrek yetmezliği nedeniyle kadavra bekleme listesinde olan bir hastaya nakledilmesi işlemidir. Organ nakli sayısının artırılmasında ilk hedef, kadavradan yapılan organ nakli sayısını artırmak olmalıdır.

Kadavradan Organ Bağışının Mevzuata Göre Koşulları:

• Yoğun bakım şartlarında beyin ölümü gerçekleşmiş olmalıdır. Bu tanı, uzman doktorlardan oluşan bir kurul tarafından konur.
• Vericinin böbrek hastalığı, kanser, şeker hastalığı veya aktif enfeksiyon gibi ciddi sağlık sorunları bulunmamalıdır.
• Verici sağlığında organlarını bağışlamış olsa dahi, kanuni varisinin onayı olmadan organları alınamaz.

Kadavradan böbrek nakli olmak isteyen hastalar, hastaneye başvurarak doku grubu, kan grubu ve çeşitli sağlık tetkikleri yapılır. Bu bilgiler Ulusal Koordinasyon Merkezi'ne (UKM) iletilir.

Böbrek dağıtımı Ulusal Organ Nakli Bekleme Listesi’nde puanlama ve eşleştirme ile yapılır. Sağlık Bakanlığı kriterlerine göre alıcının tespitinde:

• Kan grubu uyumu
• Doku grubu uyumu
• Yaş
• Diyaliz süresi
• Listede bekleme süresi

Uygun hasta, bilgisayar sistemi ile listelenir ve organ en uygun hastaya gönderilir. Nakil yapılacak hastaların çağrılma sürecinde ilk beş hasta merkezlere davet edilir. Sağlık durumu ve cross-match testi (bağışıklık uyumu testi) ile değerlendirme yapılır.

Kadavra Listesine Kaydolmak İçin:

Bir Organ Nakli Merkezi’ne başvurularak Organ Nakli Koordinatörü ile görüşülmelidir. Gerekli belgeler şunlardır:

• Kimlik
• Kan grubu belgesi
• Epikriz raporu

Nefroloji muayenesi sonrası gerekli testler yapılır. Doku grubu ve PRA testi sonrası dosya konseyde değerlendirilerek uygun görülen aday Sağlık Bakanlığı Ulusal Bekleme Listesi’ne kaydedilir.

Bekleme süresince hastaların şu sorumlulukları vardır:

• Yatış, enfeksiyon, kan alımı, şehir dışına çıkış gibi tüm durumları Organ Nakli Koordinatörüne bildirmek
• Rutin muayene ve testlerini aksatmamak

Organ Nakli İçin Çağrıldığınızda:

• En kısa sürede merkeze ulaşılmalıdır.
• Yemek yememeli, su içilmemelidir.
• Kimlik ve sosyal güvence belgeleri, kullandığınız ilaçlar ve son tetkiklerle birlikte gelmelisiniz.
• Çağrı, naklin kesin yapılacağı anlamına gelmez. Uygunluk testleri sonucu nakil yapılır.

Organ Nakli Merkezini Değiştirmek:

Hasta, bekleme listesinde sadece bir merkezde kayıtlı olabilir. Değişiklik için tercih edilen merkezin koordinatörüne başvurularak dilekçe verilmesi yeterlidir. Bakanlık onayı sonrası merkez değişikliği yapılır.

Organ Bağışı Yapmak İsteyenler:

18 yaşını doldurmuş ve akıl sağlığı yerinde olan herkes organ bağışçısı olabilir. Organ bağışı için sağlık müdürlüklerine, devlet/özel hastanelerin koordinatörlerine ya da sağlık ocaklarına başvurulmalıdır.

Form doldurulduktan sonra kişiye organ bağış kartı verilir ve bilgi Sağlık Bakanlığı sistemine kaydedilir. Ancak, bu kartın tek başına hükmü yoktur. Yakınların onayı bağışın gerçekleşmesi için zorunludur.

Bu nedenle, bağışçının organlarını bağışlamak istediğini yakınlarıyla paylaşması çok önemlidir. Dilediğiniz zaman başvurarak bağışçı olmaktan vazgeçebilirsiniz.

Ülkemizde her yıl 3-9 Kasım tarihleri arasında “Organ Bağışı Haftası” kutlanır ve toplumun bilinçlendirilmesi hedeflenir. Ancak tüm çabalara rağmen kadavra verici sayısı yetersizdir ve bekleme listeleri uzundur.

Bu sebeple, canlı vericili böbrek nakli halen en uygun ve uygulanabilir alternatif olarak öne çıkmaktadır.